Trong bối cảnh kinh tế thị trường vận hành với tốc độ chóng mặt, mỗi ngày có hàng triệu giao dịch mua bán bất động sản, sáp nhập doanh nghiệp hay hùn vốn làm ăn được ký kết. Dù giá trị tài sản có thể lên tới hàng tỷ đồng, một thực tế đáng ngạc nhiên là tỷ lệ cá nhân và doanh nghiệp chủ động tìm đến dịch vụ tư vấn pháp luật trước khi giao dịch tại Việt Nam vẫn ở mức rất thấp. Tại các quốc gia phát triển, Luật sư là người đầu tiên được gọi khi có một thỏa thuận mới. Còn tại Việt Nam, Luật sư thường là người cuối cùng xuất hiện khi có vấn đề xảy ra. Hãy cùng nhìn nhận những lại rào cản tâm lý đằng sau thực trạng này.
Thực trạng và những rào cản tâm lý cố hữu
Sự e dè đối với các dịch vụ pháp lý tại Việt Nam không phải là ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ những nghịch lý của thị trường, đặc điểm văn hóa và thói quen tiêu dùng lâu đời:
Nghịch lý “cung tăng – cầu e dè”
Thực tế hiện nay, số lượng Luật sư và các tổ chức hành nghề luật tại Việt Nam đang tăng lên đáng kể mỗi năm. Tuy nhiên lại tồn tại một nghịch lý: Luật sư nhiều, nhưng tỷ lệ người dân chủ động sử dụng dịch vụ lại rất ít. Doanh thu của ngành phần lớn đến từ các dịch vụ khắc phục (tố tụng, xử lý nợ) thay vì dịch vụ phòng ngừa (tư vấn hợp đồng, thẩm định dự án,…).
Hậu quả là, quy mô và mức độ chuyên môn hóa của ngành dịch vụ pháp lý tại Việt Nam vẫn chưa thể phát triển mạnh mẽ và trở thành một ngành dịch vụ thiết yếu, có hệ thống như tại các quốc gia có ngành tư pháp phát triển, điển hình như Mỹ hay Singapore.
Thói quen của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME)
Gần 98% doanh nghiệp tại Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Các tập đoàn lớn luôn có Ban Pháp chế hoặc làm việc với các công ty luật hàng đầu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp SME thường xem nhẹ việc này để tiết kiệm chi phí. Thực trạng rất phổ biến là: Nhân sự (HR) tự tải mẫu hợp đồng trên mạng, kế toán kiêm luôn việc soạn thảo hợp đồng kinh tế, hoặc mượn mẫu hợp đồng của đối tác để sửa lại dùng cho mình. Đây chính là mầm mống cho những vụ kiện tụng kéo dài về sau.
Văn hóa “trọng tình hơn lý” và tư duy giải quyết sự cố
Người Việt chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi văn hóa làng xã, thường có xu hướng thiết lập giao dịch dựa trên niềm tin và sự nể nang. Việc đề nghị đưa hợp đồng cho chuyên gia pháp lý xem xét thường bị đánh giá là thiếu tin tưởng đối tác.
Bên cạnh đó, quan điểm người không có phúc, ngu dại mới đi kiện cáo khiến phần lớn chúng ta mặc định dịch vụ tư vấn pháp luật chỉ dành cho những người sắp phải ra tòa. Tư duy này của người Việt cũng có thể thấy ở trong ngành y tế: Chỉ khi phát bệnh mới đi khám, chứ rất hiếm khi chủ động khám sức khỏe định kỳ.
Rào cản về niềm tin và nỗi lo chi phí
Một rào cản rất thực tế là sự lo ngại về chi phí. Nhiều người mang tâm lý sợ bị “vẽ việc”, sợ phí Luật sư quá đắt đỏ và không nắm rõ thù lao sẽ được tính toán như thế nào. Sự thiếu minh bạch trong việc báo giá của một bộ phận nhỏ những người làm nghề hoặc “cò luật” trong quá khứ đã tạo ra tâm lý phòng thủ cho khách hàng. Ngoài ra, nhiều người e ngại rằng đưa vấn đề cho chuyên gia pháp lý sẽ làm chậm tiến độ làm ăn, phải bổ sung nhiều giấy tờ, thủ tục hành chính phức tạp. Trong kinh doanh, tâm lý muốn chốt giao dịch nhanh thường lấn át sự cẩn trọng.
Phí tư vấn pháp luật là khoản đầu tư, không phải tiêu sản
Bức tranh thị trường đang có sự thay đổi mạnh mẽ. Những đại án kinh tế lừa đảo huy động vốn hàng ngàn tỷ đồng đã trở thành hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc. Hàng ngàn nhà đầu tư rơi vào cảnh mắc kẹt tài sản chỉ vì tin vào bánh vẽ lợi nhuận mà bỏ qua khâu thẩm định pháp lý ban đầu. Hiện nay, với sự ra đời của hàng loạt bộ luật mới, hành lang pháp lý đã được siết chặt tối đa.
Đã đến lúc cá nhân và doanh nghiệp cần định hình lại lăng kính: Chi phí trả cho dịch vụ tư vấn pháp luật ở giai đoạn đàm phán, soát xét hợp đồng hay kiểm tra quy hoạch bản chất là khoản đầu tư cho sự an toàn. Đây chính là phí quản trị rủi ro, rẻ hơn rất nhiều so với chi phí theo đuổi một vụ kiện dân sự kéo dài nhiều năm, chưa kể đến những tổn thất về tinh thần và cơ hội kinh doanh.
Gỡ bỏ rào cản tâm lý của khách hàng
Thấu hiểu những rào cản tâm lý và sự e dè của thị trường, Trung tâm Pháp lý VIBILaw ra đời với mục tiêu bình dân hóa việc tiếp cận pháp lý, biến pháp luật từ một khái niệm hàn lâm, cứng nhắc trở thành công cụ bảo vệ thiết thực, gần gũi và minh bạch cho mọi người.
Trực thuộc hệ sinh thái Cộng Đồng Làng và quy tụ sức mạnh chuyên môn từ các công ty thành viên, hệ thống dịch vụ của VIBILaw được thiết kế để giải quyết triệt để những nỗi lo của khách hàng:
Tuyệt đối minh bạch: Mọi dịch vụ tư vấn pháp luật tại VIBILAW đều bắt đầu bằng việc đánh giá rủi ro khách quan, định hình lộ trình rõ ràng và minh bạch hoàn toàn về chi phí với bảng giá niêm yết.
Tập trung vào giải pháp thực chiến: Thay vì chỉ trích dẫn luật định, VIBILaw cung cấp phương án hành động. Minh chứng rõ nét nhất là trong vụ án Alibaba, đội ngũ VIBILaw không chỉ hỗ trợ nộp đơn yêu cầu thi hành án, mà đã chủ động thiết kế 06 phương án thỏa thuận thi hành án nhằm gỡ rối và thúc đẩy quá trình thu hồi dòng tiền cho hàng ngàn bị hại.
Trách nhiệm cộng đồng – Không bỏ lại một ai: Phá bỏ định kiến “Luật sư chỉ dành cho người giàu”, VIBILAW cam kết duy trì chính sách hỗ trợ tư vấn ban đầu hoàn toàn miễn phí đối với các nạn nhân trong các vụ đại án và các nhóm khách hàng yếu thế. Với chiến lược phủ sóng điểm tư vấn tại 63 tỉnh, thành (theo bản đồ hành chính cũ), VIBILaw sẵn sàng lắng nghe và hỗ trợ khách hàng dù họ ở bất cứ đâu.
Việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn không phải là sự nghi kỵ đối tác, mà là sự cẩn trọng cần thiết. Hãy để dịch vụ tư vấn pháp luật trở thành công cụ bảo vệ an toàn vững chắc cho mọi quyết định tài chính của bạn.
