Khi cha mẹ, ông bà qua đời mà không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, toàn bộ tài sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, sự phân chia di sản thừa kế theo pháp luật thường đi ngược lại với mong muốn thực tế của các thành viên trong gia đình. Từ đó, những vụ tranh chấp thừa kế nổ ra, kéo dài từ năm này qua năm khác, vắt kiệt cả tiền bạc lẫn tình thân. Đặc biệt là tranh chấp về những tài sản có giá trị lớn như đất đai.
Nguyên tắc chia đều
Căn cứ theo Bộ luật Dân sự 2015, khi không có di chúc, di sản sẽ được chia thừa kế theo pháp luật, ưu tiên chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người cùng hàng thừa kế thì được hưởng phần di sản bằng nhau.
Rắc rối bắt đầu phát sinh từ chính quy định “bằng nhau” này. Thực tế cho thấy, có người con ở chung chăm sóc cha mẹ già yếu suốt chục năm, trong khi có người con định cư nước ngoài không màng hỏi han. Khi chia di sản, luật lại cào bằng chia đều. Đây chính là nguyên do cho hàng ngàn vụ án tranh chấp thừa kế tốn giấy mực của Tòa án.
Điểm nghẽn khiến vụ kiện tranh chấp thừa kế kéo dài nhiều năm
Khi bước vào một vụ kiện chia đất đai gia đình, điều làm bạn mệt mỏi nhất không phải là án phí, mà là thời gian vụ án bị Tòa án tạm đình chỉ vì vấp phải những rào cản thủ tục sau:
Giấy tờ nhân thân sai lệch: Việc sai lệch tên đệm, năm sinh giữa Giấy chứng tử, Hộ khẩu cũ và Sổ đỏ rất phổ biến. Chỉ cần một sai sót nhỏ, Tòa án sẽ yêu cầu bạn dừng vụ kiện để đi làm thủ tục đính chính hộ tịch, cải chính giấy tờ – một quy trình có thể ngốn thêm hàng tháng trời tại các cơ quan hành chính.
Đồng thừa kế định cư nước ngoài hoặc cố tình “biến mất”: Đây là vướng mắc tốn nhiều thời gian nhất. Nếu có một người thừa kế hợp pháp đang ở nước ngoài, Tòa bắt buộc phải thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp quốc tế để lấy lời khai, thời gian chờ phản hồi có thể tính bằng năm. Hoặc nếu người giữ đất cố tình bỏ đi, vụ án sẽ bị đình trệ để chờ Tòa làm thủ tục niêm yết công khai.
Thẩm định giá và đo vẽ thực tế: Bạn không thể chia đất trên giấy. Tòa án buộc phải xuống hiện trường để đo đạc và định giá. Nếu người đang quản lý đất cố tình khóa cổng, ngăn cản cơ quan chức năng; hoặc các bên liên tục khiếu nại giá Thẩm định không sát thị trường, hồ sơ vụ án sẽ dậm chân tại chỗ.
Rủi ro dễ khiến bạn chịu thiệt thòi về tài sản
Không chỉ đối mặt với sự mệt mỏi về thủ tục tại Tòa án, người đi kiện còn rất dễ bị tước đoạt quyền lợi nếu bỏ qua hai quy định về sau:
Bài toán về “Công sức bảo quản, tôn tạo di sản”: Người trực tiếp sống trên mảnh đất đó, xây nhà, nộp thuế đất hàng năm sẽ cảm thấy uất ức khi phải chia đều đất cho anh chị em khác. Thực tế xét xử cho thấy, nếu bạn có chứng cứ rõ ràng, Tòa án sẽ trích ra một phần giá trị tài sản để bù đắp công sức cho người đã giữ đất, trước khi đem phần còn lại chia đều.
Thời hiệu khởi kiện: Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời gian tối đa để yêu cầu Tòa án chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ ngày người để lại di sản chết. Nếu vượt quá mốc thời gian này, mảnh đất đó sẽ chuyển hóa thành tài sản chung chưa chia hoặc thuộc về người đang quản lý, gây ra sự bất lợi pháp lý cực kỳ lớn cho các đồng thừa kế khác.
Quy trình giải quyết tranh chấp tưhaf kế giúp tránh thiệt hại
Để không bị cuốn vào vòng xoáy kiện tụng mù quáng, bạn cần áp dụng lộ trình sau:
Hòa giải gia đình
Tòa án luôn khuyến khích các bên tự thỏa thuận. Hãy tổ chức họp gia đình, lập Biên bản thỏa thuận phân chia di sản tại văn phòng công chứng. Nếu có người chịu lùi một bước (ví dụ: chia phần hơn cho người thờ cúng, người trực tiếp chăm sóc cha mẹ), cả nhà sẽ tiết kiệm được hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu tiền án phí.
Thu thập hồ sơ
Nếu buộc phải ra Tòa, bạn không thể cãi nhau bằng lời. Bạn cần chuẩn bị: Giấy chứng tử của người để lại di sản; Sổ đỏ/Sổ hồng mảnh đất; Giấy tờ chứng minh mối quan hệ huyết thống (Giấy khai sinh, Hộ khẩu cũ); và các biên lai nộp thuế đất, hóa đơn xây dựng nếu bạn là người có công sức duy trì di sản để chứng minh.
Khởi kiện tại Tòa án
Nộp đơn tại Tòa án nơi có mảnh đất đang tranh chấp, Tòa án sẽ tiến hành định giá tài sản hiện tại và đưa ra bản án phân chia bằng hiện vật, cắt đất chia từng lô, hoặc bằng giá trị cho một người nhận đất, trả lại tiền mặt cho người kia.
Dịch vụ tư vấn của Trung tâm pháp lý VIBI
Đứng trước một vụ tranh chấp thừa kế, sự giằng xé giữa tình thân và tài sản thường khiến người trong cuộc mất đi sự tỉnh táo. Những thủ tục hành chính tại địa phương, việc trích lục hồ sơ cũ từ hàng chục năm trước, hay việc đối chất tại Tòa án thực sự là một cơn ác mộng. Tại VIBILaw, chúng tôi cung cấp giải pháp pháp lý linh hoạt và dứt khoát:
Chiến lược đàm phán Win-Win: Luật sư của chúng tôi sẽ đóng vai trò trung gian hòa giải, phân tích lợi – hại về án phí và thời gian để thuyết phục các bên đạt được thỏa thuận, giữ gìn hòa khí gia đình.
Truy tìm và củng cố chứng cứ: Hỗ trợ trích lục giấy tờ hộ tịch cũ, trích lục bản đồ địa chính và thu thập các chứng cứ bảo vệ tối đa tỷ lệ “công sức đóng góp, tôn tạo” di sản cho bạn.
Tranh tụng tại Toà: Đại diện ủy quyền bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại Tòa án, ngăn chặn các hành vi tẩu tán tài sản hoặc chèn ép từ các đồng thừa kế khác.
Đất đai là tài sản lớn, đừng để sự thiếu am hiểu pháp luật khiến bạn mất đi di sản mồ hôi nước mắt của cha mẹ. Liên hệ ngay với VIBILaw để tìm ra hướng giải quyết thấu tình đạt lý nhất!
Đọc thêm: Quyền Thừa Kế: Sự Thật Mất Lòng Về Phần Tài Sản Của Con Dâu, Con Rể
